بر اساس آموزه های وحیانی قرآن، هر نفسی دو قیامت دارد: قیامت صغری و قیامت کبری.

«قیامت صغری» هر کسی از زمان مرگ آغاز می شود. در این زمان هر آن چه کرده را می بیند و هم چنین به حقایق هستی آگاه می شود.(ق، آیه 22)

پس از مرگ و چشیدن آن از سوی نفس انسانی، شخص وارد برزخی می شود که از جهتی شبیه آخرت و از جهتی شبیه دنیا است؛ در این زمان که حقیقت آشکار شد، اگر انسانی ایمان داشته باشد و عمل صالح کرده، سعادت را در می یابد و اگر ایمان نداشته باشد، دیگر نمی تواند ایمان بیاورد و خودش را در مامن و مکان امن قرار دهد. خداوند می فرماید: هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ تَأْتِيَهُمُ الْمَلَائِكَةُ أَوْ يَأْتِيَ رَبُّكَ أَوْ يَأْتِيَ بَعْضُ آيَاتِ رَبِّكَ يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آيَاتِ رَبِّكَ لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا قُلِ انْتَظِرُوا إِنَّا مُنْتَظِرُونَ؛ آيا جز اين انتظار دارند كه فرشتگان به سويشان بيايند يا پروردگارت بيايد يا پاره‏ اى از نشانه‏ هاى پروردگارت بيايد؛ اما روزى كه پاره‏ اى از نشانه‏ هاى پروردگارت پديد آيد كسى كه قبلا ايمان نياورده يا خيرى در ايمان آوردن خود به دست نياورده، ايمان آوردنش سود نمى ‏بخشد بگو منتظر باشيد كه ما هم منتظريم.(انعام، آیه 158)

از همین روست که ایمان فرعون در هنگام احتضار و مرگ سودی برایش نداشت، زیرا وارد عالم برزخ شده بود. خداوند می فرماید: وَجَاوَزْنَا بِبَنِي إِسْرَائِيلَ الْبَحْرَ فَأَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ وَجُنُودُهُ بَغْيًا وَعَدْوًا حَتَّى إِذَا أَدْرَكَهُ الْغَرَقُ قَالَ آمَنْتُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا الَّذِي آمَنَتْ بِهِ بَنُو إِسْرَائِيلَ وَأَنَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ آلْآنَ وَقَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ وَكُنْتَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ ؛ و فرزندان اسرائيل را از دريا گذرانديم پس فرعون و سپاهيانش از روى ستم و تجاوز آنان را دنبال كردند تا وقتى كه در شرف غرق شدن قرار گرفت گفت ايمان آوردم كه هيچ معبودى جز آنكه فرزندان اسرائيل به او گرويده‏ اند نيست و من از تسليم‏شدگانم. اكنون در حالى كه پيش از اين نافرمانى میکردى و از تباهكاران بودى. (یونس، آیات ۹۰ و 91)

 افراد در این زمان می خواهند به دنیا برگردند و جبران مافات و از دست رفته ها کنند؛ ولی خدا می فرماید: حَتَّى إِذَا جَاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِ لَعَلِّي أَعْمَلُ صَالِحًا فِيمَا تَرَكْتُ كَلَّا إِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُهَا وَمِنْ وَرَائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ؛ تا آنگاه كه مرگ يكى از ايشان فرا رسد مى‏ گويد پروردگارا مرا بازگردانيد تا شايد من در آنچه وانهاده‏ ام كار نيكى انجام دهم نه چنين است اين سخنى است كه او گوينده آن است و پشاپيش آنان برزخى است تا روزى كه برانگيخته خواهند شد. (مومنون، آیات 99 و ۱۰۰)

از همین روست که درباره مرگ و ورود به عالم برزخ در روایات از آن به قیامت هر کسی تعبیر شده است: «مَنْ ماتَ فَقَدْ قامَتْ قِيامَتُهُ‏؛ هركس بميرد، قيامتش برپا مى‏شود.»( بحارالانوار، ج 58، ص‏7.)

پس مرگ و برپایی قیامت کوچک و صغری هر کسی به همین سادگی همانند خوابیدن و بیدار شدن است. پیامبر(ص) می فرماید: پيامبر فرمود:اِنَّ الرّائِدَ لايَكذِبُ اهلَهُ وَالَّذى بَعَثَنى بِالحَقِّ نَبِيّاً كَما تَنومُونَ تَمُوتُونَ وَكَما تَستَيْقِذُونَ تُبعَثونَ؛ بى‏گمان رائد و سرپرست، به اهل و قومش دروغ نمى‏گويد. سوگند به آن‏كه مرا مبعوث‏كرد، همان‏گونه كه مى‏خوابيد، مى‏ميريد؛ و همان طور كه بيدار مى‏شويد، برانگيخته خواهيد شد.(بحارالانوار، همان، ج‏7، ص‏47.)

در قیامت صغری هر کسی پس از بازخواست نکیر و منکر بر اساس ایمان و عمل خودش کیفر و پاداش می بیند و در عالم برزخ بهره هایی از بهشت یا دوزخ برزخی را خواهد برد؛ در این زمان شخص نمی تواند از شفاعت شفاعت کنندگان بهره ای برد؛ چنان که در حدیث امام صادق(ع) است؛ زیرا شفاعت در قیامت صغری و عالم برزخ نیست، بلکه در قیامت کبری است.(الكافى، ج 3، ص 242).

اما قیامت کبری، قیامت عمومی است و پس از پایان دنیا و جمع شدن آن اتفاق می افتد. در آن زمان است که شفاعت ممکن است. این مطلب در جایی دیگر بحث می شود. ان شاء الله

+ نوشته شده در  ۱۳۹۵/۱۱/۰۵ساعت 8:31  توسط خلیل منصوری  |